Phải có những tay lưu manh cho họ những bài học cay đắng họ mới ý thức được phần nàotính chất giả dối của thứ người hồi nào luồn lụy nói: Có ta đây chẳng cơn cớ gì rồi đến lúc lại trắng trợn mửa ra những lời đ ê mạt trở mặt: Nổi một mụn bọc, mặt lớn mặt nhỏ, họ nghe khổ làm sao. Ai bàn với họ về cuộc đời thanh sạch, về lý tưởng thánh thiện họ thích lắm vì đầu óc chứa mầm xây dựng.
Dưới góc cạnh giáo dục, người có trách nhiệm nên để ý những bạn trai mơ mộng quá lúc dậy thì. Người lớn cũng nên hướng dẫn bạn trai trước khi họ lập gia đình về đời sống thiêng liêng. Nhưng cũng có nhiều lòng bẩn chật, keo kiết coi tiền bạc như bánh xe.
Cha bất mãn nhất là khi mẹ đi đâu về mà nói bằng một giọng úp mở, mờ ám. Tôi không hoàn toàn đồng ý tinh thần của câu nam nữ thọ thọ bất thân. Những xao xuyến tâm hồn vì lo ăn chơi, lo làm dáng, lo khiêu gợi, tán tỉnh, nô lệ mỹ nhân còn là có đầu óc mất khả năng phán đoán, sắc sảo, cảm hiểu xâu xa.
Đi đâu cũng ngâm lên những câu ca tình tứ. Tức thì có kẻ đứng lên, mặt vênh vênh bảo tôi dạy như vầy, bạn dạy như vậy. Tôi nói câu nầy của một ngòi bút thơ Tôi có hay không đời vẫn tiến và mấy chữ Thời đại nào anh hùng nấy thường hay có nghĩa lắm bạn.
Trong một mục trước tôi nói bạn trai ưa lý sự không phải muốn chứng minh chân lý phổ đồng mà tại muốn cho ai nấy biết mình nói trúng. Người gái ấy bổng nhiên làm thần tượng trong tâm hồn bạn. Tôi phải chống trả với thằng người nông nỗi của tôi.
Có một thời gian nào đó nó được nuôi dưỡng trong tình cảm lãng mạn. Dĩ nhiên khi manh vuốt ái tình tàn ác cấu xé cõi lòng họ thì chẳng những họ viết những nhựt ký, họ làm thơ mà nhất là họ còn viết những bức thư ngọt vì âu yếm cũng có, chua vì nghi kỵ, đắng vì bội bạc cũng có. Nhưng họ chơi với ai mà con người họ được nổi bật lên.
Ta đừng tự dối và gạt người. Hơn một lần, tôi nói, xét cho kỹ tình tâm giao tự bản chất là cao quí. Có bạn trai coi rẻ vải lụa cao tiền, có tiền lắm mà mua vải thô vải tù nhân mặc, để may đồ theo kiểu chăn bò bên Mỹ.
Biết là vậy nhưng không khôn ngoan đề phòng tai nạn. Làm náo động lên trong tâm hồn họ một khối tình phức tạp hỗn độn mà yếu tố chánh là mến yêu, hối tiếc, uất ức, bất mãn. Họ dám bỏ học để đi thơ thẩn.
Đã quan niệm ái tình và nhục tình như trên tất đã am hiểu mục đích của nó là sinh con. Buồn như một gương mặt già. Sự biến hóa ấy thân thể gây ảnh hưởng đậm trên tâm hồn họ mà sau đây bạn và tôi gia công tìm hiểu tỉ mỉ.
Người gái ấy bổng nhiên làm thần tượng trong tâm hồn bạn. Phải tế nhị thu tâm họ mới thấy được hết những ưu khuyết của họ để ta đề cao hay bổ túc. Họ hiểu người bạn trăm năm là chỗ nương tựa họ về đường vật chất.